УНЬ № 21
Үе тэнгийн ба ах-дүүгийн сургалт (peer tutoring)
Peer & cross-age tutoring
40 МИНУТЫН ХУВИЛБАР
Нэг хичээлд: хос бүрд «заагч» ба «суралцагч» үүрэг, бичсэн асуултын карт; 20 минут ажиллаад үүргээ солино. Багш эхний 5 минутад заагчдад «асуу – хүлээ – сануул – магт» дүрмийг заана.
Гол санаа – зорилго
Суралцагчид бүтэцтэй хосоор бие биедээ заана: ангийнхан хоорондоо, эсвэл ахлах ангийнхан бага ангийнханд. Заагч ч, суралцагч ч хоёулаа ахидаг — бусдад тайлбарлах нь хамгийн сайн суралцах аргын нэг.
Гарал үүсэл
Анги даяарх үе тэнгийн сургалт (Classwide Peer Tutoring, Greenwood, АНУ, 1980-аад); Топпингийн хосоор унших арга (Paired Reading, Их Британи); харилцан заах (reciprocal peer tutoring).
Философи ба онолын үндэслэл
Выготскийн ойрын хөгжлийн бүс; «заах замаар суралцах» нөлөө — тайлбарлах нь заагчийн мэдлэгийг цэгцэлж бэхжүүлнэ; сэргээн санах, тайлбарлах дасгал давтагдана.
Нотолгоо юу хэлдэг вэ
Хүчтэй: EEF нийтдээ +6, дунд ангид +7 сар, 145 судалгаа, зардал маш бага. Хамгийн сайн нь: насны зөрүү 3 жилээс бага, заагч сургагдсан, материал бэлэн, аль хэдийн заасан агуулгыг бэхжүүлэхэд. Шинэ сэдвийг заалгахад сул. Заагчийг сургахгүй бол нөлөө унана.
Зайлшгүй хэрэгцээ
Заагчдыг 1–2 удаа сургах (асуух, хүлээх, сануулах, магтах); бэлэн карт, асуулт; долоо хоногт 2–3 удаа 20–30 минут; багш хяналт тавих.
Үр дүн – үнэлгээ
Заагч, суралцагч хоёуланд нь өгөх богино тест (өмнө ба дараа); заагчийн тэмдэглэл; ажиглалтын хуудас.
Хэрхэн хэрэгжүүлэх
1. Хос бүрдүүл (ижил түвшнийхнийг биш — өөр түвшнийхнийг хамт). 2. Заагчдыг сурга. 3. Бэлэн материалаар 20–30 минут. 4. Багш эргэлдэж ажигла. 5. Үүргээ соль. 6. Долоо хоног бүр богино шалгалт.
Жишээ: 12-р ангийнхан ЭЕШ-ийн өмнө 10-р ангийнханд математикийн бутархай, функцийн сэдвээр долоо хоногт хоёр удаа 25 минут заана; 12-р ангийнхан өөрсдөө ч давтана.
Алдаа гарах цэгүүд
Сургагдаагүй заагч хариуг нь хэлчихэх. Шинэ, хэцүү сэдвийг үе тэнгээр заалгах. Нэг хүүхдийг үргэлж заагч болгох. Хяналтгүй «найзтайгаа суух».
Монгол ангид
1–12-р ангитай сургуульд ахлах ангийнхан бага ангийнхнаа заах нь зохион байгуулахад хялбар. Гэр бүлд ах эгч нь дүүгээ заадаг уламжлалтай холбож тайлбарла. Төлбөртэй давтлагын үнэгүй, сургуулийн дотоод хувилбар болж чадна.
Хүн бүрт
ADHD: богино, бүтэцтэй ээлж. Түгшүүр: бүх ангийн өмнө биш, хосоор ярих нь аюулгүй. Аутизм: үүрэг, дүрмийг бичгээр. Дислекси: хосоор унших (Paired Reading) арга нь унших чадварыг сайжруулдаг нь нотлогдсон.
Эцэг эхэд
Хүүхэд бусдад тайлбарлаж, бусдаас асууж сурна — хоёулаа ахидаг. Гэртээ: «Өнөөдөр сурсан зүйлээ надад заагаад өгөөч» гэж хүс.
Эх сурвалж
EEF (2021) Peer tutoring, Teaching and Learning Toolkit. Topping, K. (2005) Trends in peer learning, Educational Psychology 25(6). Greenwood, C. et al. (1989) Classwide peer tutoring.