УНЬ № 5
Шинжлэн судлах (inquiry) сургалт
Inquiry-based learning
40 МИНУТЫН ХУВИЛБАР
Нэг хичээлд 5E: 5 мин гайхшруулах үзэгдэл, 12 мин судлах, 10 мин суралцагчид тайлбарлана, 8 мин шинэ тохиолдол, 5 мин үнэлгээ.
Гол санаа – зорилго
Суралцагчийн асуулт хичээлийг хөтөлнө. Багшийн үүрэг тайлбарлахаас бүтэц бий болгох руу шилжинэ: асуух үнэ цэнэтэй асуулт бүтээх, эх сурвалжид нэвтрүүлэх, сэтгэлгээг коучлох. Конструктивист гэр бүлийн эцэг эх.
Гарал үүсэл
Дьюи (How We Think, 1910); Joseph Schwab-ын 'enquiry' шинжлэх ухааны заах арга (1960-аад); Брунерийн discovery learning. BSCS-ийн 5E загвар (Engage, Explore, Explain, Elaborate, Evaluate, 1987) хамгийн түгээмэл практик хэлбэр.
Философи ба онолын үндэслэл
Конструктивизм (Пиаже); шинжлэх ухааны арга суралцах арга болох; Брунер бүтэц ба нээлтийн тухай.
Нотолгоо юу хэлдэг вэ
Чиглүүлсэн inquiry ажилладаг; цэвэр discovery ажилладаггүй. Hattie: inquiry-based teaching d≈0.31 (2009), одоогийн MetaX санд 0.51; Kirschner, Sweller & Clark (2006) чиглүүлээгүй нээлт эхлэгчдэд бүтэлгүйтдэгийг харуулсан. Сургагчдад хэлэх сургамж: inquiry-д scaffolding хэрэгтэй, цаг явахын хэрээр багасах ёстой.
Зайлшгүй хэрэгцээ
Суралцагчдын хараахан мэдэхгүй, бодит хариулттай асуулт; үнэхээр судалж болох эх сурвалж, материал; буруу замд орох цаг; багшийн хязгаарлалт.
Үр дүн – үнэлгээ
Асуусан асуултын чанар, судалгааны тэмдэглэл, эцсийн тайлбар. Зөв хариулт биш, сэтгэлгээний рубрик.
Хэрхэн хэрэгжүүлэх
5E ашигла. 1. Engage: оньсого эсвэл гайхшруулах үзэгдэл. 2. Explore: тайлбарлахаас өмнө гараар судлах. 3. Explain: суралцагч эхлээд тайлбарлана, дараа нь багш ойлголтыг нэрлэнэ. 4. Elaborate: шинэ тохиолдолд хэрэглэ. 5. Evaluate.
Жишээ: 'Туул голын мөс яагаад захаасаа эхэлж хөлддөг вэ?' — ажиглалт, таамаглал, жижиг хөлдөх туршилт, тайлбар, нуурт хэрэглэх.
Алдаа гарах цэгүүд
Inquiry-г 'олоод танилцуул' гэдэгтэй андуурах (энэ бол судалгаа, inquiry биш). Тайлбарлах үе шатгүй болохоор буруу ойлголт үлддэг. Эхлэгчдэд хэт бага чиглүүлэг.
Монгол ангид
Лабораторийн тоног төхөөрөмж хязгаарлагдмал бол чиглүүлсэн судалгаа (багш асуулт, арга өгнө, суралцагч үр дүнг олно) — хамгийн сайн нотлогдсон хувилбар ч мөн энэ.
Хүн бүрт
Бүтэцтэй, чиглүүлсэн хувилбар ADHD, аутизмтай суралцагчдад илүү тохиромжтой. Бүрэн нээлттэй судалгаа сул суралцагчдыг хоцрооно.
Эцэг эхэд
Хүүхэд асуулт асууж, өөрөө олж, дараа нь багш нэрлэнэ. Гэртээ: хариултыг шууд хэлэхийн оронд 'чи юу гэж бодож байна?' гэж асуу.
Эх сурвалж
Bybee et al. (2006) The BSCS 5E Instructional Model. Kirschner, Sweller & Clark (2006) Educational Psychologist 41(2). Hattie (2009) Visible Learning.