ШАЛ № 18
Сэргээн санах дасгал ба тархаасан давталт
Retrieval practice & spacing
40 МИНУТЫН ХУВИЛБАР
Нэг хичээлд: эхний 5 минут — өнгөрсөн долоо хоногоос 2, сараас 2, улирлаас 1 асуулт, санаж хариулна, дүнгүй. Өдөр бүр.
Гол санаа – зорилго
Ой санамж мэдээллийг оруулснаар биш, гаргаснаар бэхждэг. Суралцагчдыг сэргээн санаж байлга — хоосон цааснаас, тестээс, асуултаас — тэр санахуйгаа нэг дор биш, өдөр, долоо хоногоор тараа. Хямд, хурдан, багшийн хийж чадах бараг бүхнээс илүү нотолгоотой.
Гарал үүсэл
Эббингаузын мартах муруй (1885); Roediger & Karpicke (2006) дахин нээсэн 'testing effect'; Dunlosky et al. (2013) арван сурах техникийг үнэлж, зөвхөн дасгал тест ба тархаасан давталт 'өндөр ашигтай' гэж олсон.
Философи ба онолын үндэслэл
Сэргээн санах нь ой санамжийн ул мөрийг бэхжүүлж, дахин зохион байгуулдаг (Bjork-ын 'desirable difficulties'). Тархаалт мартах дөхсөн цэгт дахин сурахыг шаарддаг, яг тэнд ой санамж бэхждэг. Interleaving (бодлогын төрлийг холих) ялгах чадвар нэмнэ.
Нотолгоо юу хэлдэг вэ
Маш хүчтэй, нас, хичээл даяар ер бусын тогтвортой. Roediger & Karpicke (2006): нэг долоо хоногийн дараа санаж гаргах дасгал хийсэн сурагчид текстийн 56%-ийг, дахин уншсан сурагчид 42%-ийг санасан. Dunlosky et al. (2013): арваас цорын ганц хоёр 'өндөр ашигтай' техник. Agarwal-ын ангийн судалгаа бага эрсдэлтэй тестээр бүтэн нэг ангийн түвшний ахиц харуулдаг.
Зайлшгүй хэрэгцээ
Бараг юу ч биш: хичээлийн эхэнд таван минут, өмнөх долоо хоногуудын асуултын сан, дүнгүй. Энгийн хуанли: 1 хоног, 1 долоо хоног, 1 сарын дараа дахин үз.
Үр дүн – үнэлгээ
Сэргээн санах эхлэлийг нэвтрүүлэхээс өмнөх ба дараах нэгжийн тестийн оноог харьцуул; аль асуулт бүтэлгүйтсээр байгааг хяна.
Хэрхэн хэрэгжүүлэх
1. Хичээл бүрийг өнгөрсөн долоо хоног, сар, улирлын 3–5 асуултаар эхлүүл ('Do Now'). 2. Суралцагчид шалгахаас өмнө санаж хариулна. 3. Хариултыг хурдан үз; ихэнх нь буруу хариулсныг тэмдэглээд дараа дахин заа. 4. Асуултуудаа хадгалж, эргэлдүүл. 5. Дахин унших биш, өөрийгөө тестлэхийг гэртээ заа.
Жишээ: 9-р ангийн биологи — хичээл бүр энэ нэгжээс хоёр, өмнөх нэгжээс хоёр, өмнөх улирлаас нэг асуултаар мини самбар дээр, дөрвөн минут, дүнгүй эхэлнэ.
Алдаа гарах цэгүүд
Өндөр эрсдэлтэй болгох. Зөвхөн өчигдрийн агуулгыг асуух (тархаалтгүй). Санах биш, таних урамшуулдаг олон сонголтот — чөлөөт санахыг илүүд үз.
Монгол ангид
ЭЕШ-ийн бэлтгэлийг сүүлийн сард шахахын оронд 10–12-р ангид жил туршид тархааж, долоо хоног бүр өмнөх сэдвээс 3–5 асуулт өг. Давтлагын «олон бодлого»-оос хямд бөгөөд мэдлэг илүү удаан хадгалагдана.
Хүн бүрт
Түгшүүр: оноогүй, бага дарамттай тест байлга — «шалгалт» биш «сэргээн санах». ADHD: богино, олон удаа. Дислекси: асуултыг чангаар унш.
Мөн мэдэж байх
Холих (interleaving): өөр төрлийн бодлогуудыг холиод бодуулах нь аль аргыг сонгохыг сургадаг — математикт нотолгоо сайн. Эхлээд нэг төрлөөр сурсны дараа хэрэглэ.
Эцэг эхэд
Хүүхэд дахин уншихын оронд санаж сурна — хамгийн үр дүнтэй арга. Гэртээ: номоо хааж 'юу санаж байна?' гэж асуу.
Эх сурвалж
Roediger, H. & Karpicke, J. (2006) Psychological Science 17(3). Dunlosky et al. (2013) Psychological Science in the Public Interest 14(1). Agarwal, P. & Bain, P. (2019) Powerful Teaching. Bjork, R. (1994) 'Memory and metamemory considerations'.