Сургуульд түгээмэл ч нотлогдоогүй санаанууд
Эдгээр санаа сургуульд өргөн тархсан ч судалгаагаар батлагдаагүй, эсвэл бодит байдлаас илүү магтагдсан. Цаг, мөнгө, итгэлээ илүү нотолгоотой зүйлд зарцуул.
- 01Нотлогдоогүй
«Суралцагч бүр өөрийн сурах хэв маягтай (харах, сонсох, хөдлөх)»
Хүн бүр илүүд үздэг хэлбэртэй байж болох ч, түүнд нь тааруулж заах нь сурлагыг сайжруулдаг гэсэн нотолгоо байхгүй. Агуулгад тааруул: газрын зургийг харуулж, хөгжмийг сонсуул.
Pashler et al. (2008) Psychological Science in the Public Interest.
- 02Нотлогдоогүй
«Brain Gym дасгал тархины хоёр талыг холбоно»
Онолын үндэс нь буруу, хяналттай судалгаагаар нөлөөгүй. Хөдөлгөөнт завсарлага сайн — гэхдээ «тархи холбох» учраас биш.
Hyatt (2007) Journal of Learning Disabilities.
- 03Нотлогдоогүй
«Өнгөт шил, наалт дислексийг засна»
Системчилсэн тоймоор нотолгоогүй. Дислексид бүтэцтэй уншлага, туслах технологи хэрэгтэй (Т4).
Griffiths et al. (2016) systematic review.
- 04Нотлогдоогүй
«Fidget spinner ADHD-тэй хүүхдийн анхаарлыг сайжруулна»
Хяналттай туршилтад анхаарал муудсан. Чимээгүй, нүд сатааруулахгүй хэрэгсэл (бөмбөг) зарим хүнд тусалж магадгүй ч нотолгоо сул.
Graziano et al. (2020) Journal of Attention Disorders.
- 05Нотлогдоогүй
«Жинтэй хантааз аутизмтай хүүхдийг тайвшруулна»
Судалгаанууд нөлөө олоогүй. Урьдчилан таамаглах боломжтой анги (Т5) илүү нотолгоотой.
ASAT; Stephenson & Carter (2009) Journal of Autism and Developmental Disorders.
- 06Хэт магтагдсан
«Бүх ангид mindfulness заах нь сэтгэцийн эрүүл мэндийг сайжруулна»
84 сургууль, 8,000+ өсвөр насныг хамарсан MYRIAD туршилтад ердийн хичээлээс илүү нөлөөгүй, эрсдэлтэй суралцагчдад муу үр дүнтэй байв. Хэрэгцээтэй хувь хүнд тусалж болох ч бүх нийтийн «эмчилгээ» биш.
Kuyken et al. (2022) Evidence-Based Mental Health; Montero-Marin et al. (2022).
- 07Хэт магтагдсан
«Сэтгэл зүйн гэмтлийг харгалзсан (trauma-informed) сургууль бол батлагдсан хөтөлбөр»
Үнэт зүйл нь зөв (аюулгүй байдал, итгэл), гэхдээ сургуулийн түвшний хөтөлбөр болох нотолгоо одоогоор сул. Сэтгэл зүйн гэмтэлтэй хүүхдэд мэргэжлийн тусламж (Т6) хэрэгтэй.
Maynard et al. (2019) Campbell Systematic Reviews.
- 08Нотлогдоогүй
«Түгшүүртэй хүүхдийг айдаг зүйлээс нь чөлөөлөх нь эелдэг»
Богино хугацаанд тусалдаг ч урт хугацаанд зайлсхийлтийг бэхжүүлж, түгшүүрийг хадгална. Чөлөөлөхийн оронд жижиг алхам (Т3).
Ginsburg et al.; Håland & Bertelsen (2025).
- 09Нотлогдоогүй
«Амиа хорлох тухай асуух нь хүүхдэд санаа өгнө»
13 судалгааны тоймоор шууд асуух нь эрсдэлийг нэмэгдүүлдэггүй, заримдаа бууруулдаг. Тайван, шууд асууж, тэр өдөртөө мэргэжилтэнд хүргэ (Т6).
Dazzi et al. (2014) Psychological Medicine.
- 10Хэт магтагдсан
«UDL тархины шинжлэх ухаанд суурилсан, батлагдсан арга»
Суралцахуйн түгээмэл загвар (UDL) бол сайн төлөвлөлтийн хүрээ — олон хэлбэрээр танилцуулах, илэрхийлэх боломж. Гэвч сурлагын үр дүнд нөлөөлдөг гэх нотолгоо хязгаарлагдмал, «тархины» тайлбар нь хэт магтаал. Монголын 2023 оны хууль UDL-ийг шаарддаг тул хүрээ болгон хэрэглэ, харин агуулгыг энэ сайтын нотолгоотой аргуудаар дүүргэ.
Boysen (2024) Scholarship of Teaching and Learning in Psychology; Al-Azawei et al. (2016).
- 11Хэт магтагдсан
«Өсөлтийн сэтгэлгээний зурагт хуудас, хичээл сурлагыг өсгөнө»
Хамгийн чанартай судалгаагаар дундаж нөлөө бараг тэг (d≈0.02–0.05). Метасэтгэхүйг агуулга дотор заах нь (шал №20) илүү нотолгоотой.
Macnamara & Burgoyne (2023) Psychological Bulletin.
- 12Хэт магтагдсан
«Нэмэлт цаг өгөх нь дислекси, ADHD-д батлагдсан дэмжлэг»
Хамгийн түгээмэл хөнгөлөлт боловч нотолгоо нь тодорхойгүй: заримд тусалдаг, заримд үгүй. Цаг нэмэхээс гадна агуулгад хүрэх хэрэгсэл, ур чадварын дэмжлэг хэрэгтэй.
Gregg & Nelson (2012) Journal of Learning Disabilities.